تالاب‌های ایران در حال محو شدن؛ «آب‌ها» آب می‌روند

تالاب‌های ایران در حال محو شدن؛ «آب‌ها» آب می‌روند
بازدید 504 زمان 2016/10/04 کد خبر 1223

پایگاه اطلاع رسانی مدیریت ریسک، بحران و پدافند غیرعامل، یافته‌های حاصل از بررسی وضعیت ۸۴ تالاب مهم و مطالعه شده کشور نشان می‌دهد که تعداد …


پایگاه اطلاع رسانی مدیریت ریسک، بحران و پدافند غیرعامل، یافته‌های حاصل از بررسی وضعیت ۸۴ تالاب مهم و مطالعه شده کشور نشان می‌دهد که تعداد ۳۱تالاب، به تدریج تمام یا قسمتی از مساحت مرطوب خود را از دست داده و به منشأ انتشار گرد و غبار تبدیل شده‌اند. در مجموع حدود ۵۸درصد مساحت کل این تالاب‌ها از بین رفته و بستر آنها به خاک و نمک تبدیل شده است و به همین دلیل برخی از این تالاب‌ها از فهرست کنوانسیون رامسر خارج یا در حال خارج شدن هستند. از میان ۳۱ تالاب ایرانی مورد بررسی سه تالاب جازموریان، پریشان و گاوخونی ۱۰۰ درصد مساحتشان خشک شده است و تالاب‌های صابری و هیرمند و یادگارلو نیز با مساحت ۹۰ درصدی خشک شده روبه‌رو هستند. طبق این آمار دریاچه ارومیه نیز با خشکی ۶۰ درصدی مواجه است.
مرکز پژوهش‌ها با انتشار گزارشی درباره وضعیت تالاب‌های ایران و قوانین مورد نیاز آن با اشاره به این موضوع اعلام کرده است که از ۴۲نوع تالاب مشخص شده توسط کنوانسیون رامسر در جهان به‌جز یک نوع تالاب یعنی تالاب‌های تند، بقیه در کشور ایران یافت می‌شوند که بیانگر تنوع بسیار زیاد تالاب‌های ایرانی است. همچنین تعداد تالاب‌های ایران به واسطه وسعت کشور بسیار زیاد و محدوده تغییرات ابعاد آنها بسیار وسیع است به طوری که وسعت آنها بین کمتر از چند هکتار تا بیش از ۵۰۰هزار هکتار در نوسان است. در این میان بیش از ۸۴تالاب با اهمیت بین‌المللی شناسایی و مطالعه شده است که از بین آنها تاکنون ۳۵تالاب در قالب ۲۴عنوان، با مساحت کل ۱،۴۸۳،۲۴۷ هکتار به کنوانسیون رامسر معرفی شده‌اند. اما علت این خشکسالی در تالاب‌ها و روند نابودی‌شان توسط یک عامل قابل توضیح نیست و تنوع فعالیت‌های انسانی در حوضه‌های آبخیز به قدری زیاد و از نظر تأثیرگذاری پیچیده است کـه شـاید نتوان با شفافیت سهم هریک را در سرنوشت تالاب مشخص ساخت. این فعالیت‌ها هـم در بخـش دولتـی و هم در بخش غیردولتی جریان دارد و علاوه بر وابسته بودن به برنامه‌های توسعه دولت، به سـایر عوامـل نظیـر مناسبات اجتماعی، وضعیت اقتصادی مردم، ویژگی‌های فرهنگی و حتی سیاسـی بسـتگی دارد. اگـر در ایـن میان، حکم‌فرمایی خشکسالی را نیز در نظر بگیریم، معادله مدیریت تالاب‌ها پیچیده‌تر می‌شود. درحال حاضر تالاب‌های کشور از برخی مشکلات و تنش‌های محیطی رنج می‌برند که در برخی از موارد حتی کارکردهای اصلی آنها که حمایت از تنوع زیستی است نیز خدشه‌دار می‌شود و این خسارت بزرگ مادی و معنوی به کشور وارد می‌کند. براساس مطالعات بانک جهانی که در سال ۲۰۰۲میلادی هزینه خسارت ناشی از تخریب تالاب‌های کشور برابر با ۳۵۰میلیون دلار آمریکا (معادل ۲۸۰۰میلیارد ریال) بوده است. تالاب‌ها به دلیل واقع شدن در پست‌ترین نقاط حوزه‌های آبخیز، معمولاً تحت تأثیر اغلب تغییرات و تحولات بالادست قرار می‌گیرند، بنابراین با انواع مشکلاتی دست به گریبانند که برخی از بارزترین آنها عبارتند از؛
الف) افزایش بی‌رویه سطح زیرکشت اراضی حوضه‌های آبریز بالادست، دریاچه‌ها و تالاب‌ها.
ب) کاهش آب ورودی به تالاب‌ها از منابع آب سطحی و زیرزمینی حوزه آب خیز و دشت‌های اطراف تالاب‌ها (تأمین نشدن حق آبه زیست محیطی تالاب‌ها) به ویژه در اثر اجرای پروژه‌های سدسازی و انتقال بین حوزه‌ای.
ج) اجرای طرح‌های توسعه‌ای و زیربنایی بزرگ مثل راه‌سـازی، پتروشـیمی، پالایشـگاه، فرودگـاه، خطوط انتقال نیرو و… در محدوده‌های اثرگذار تالاب‌ها.
هرچند سدسازی در اقلیم‌های خشک و نیمه خشک که طبیعتاً دارای بارش‌های کم و اغلب موقت و فصلی‌اند، راهکاری برای ذخیره آب برای فصول خشک و تأمین انرژی به حساب می‌آید، اما کم توجهی به مسائلی نظیر تشدید تبخیر از سطوح آبی سدها، انتخاب نادرست ساختگاه سد، کم توجهی به آثار زیست محیطی آنها مخصوصاً آثار منفی تخصیص نیافتن حق آبه های زیست محیطی پایین دست، فقدان مشارکت جوامع بومی و اثرپذیر در تصمیم گیری درباره پروژه‌های سدسازی و فقدان توجیه اقتصادی با توجه به ارزش‌های منابع زیست بوم این پروژه‌ها را به یکی از اصلی‌ترین تضعیف کننده زیست بوم‌های تالابی و رودخانه‌ها تبدیل کرده است. درحال حاضر سالیانه پنج میلیارد مترمکعب از آب تجدیدپذیر کشور در دریاچه‌های پشت سدها تبخیر می‌شوند (معادل ۲۰برابر حجم مخزن سد امیرکبیر کرج. به رغم اینکه تقریباً روی تمام رودخانه‌های دائمی کشور سد احداث شده و محیط زیست کشور به ویژه تالاب‌ها و رودخانه‌ها به شدت تحت تأثیر قرار گرفته‌اند، ولی متأسفانه مدیریت منابع آب کشور کماکان با مشکلات جدی ازجمله تأمین آب با توجه به رشد جمعیت و عوامل دیگر رو‌به‌رو هستند.
علاوه بر این گزارش، مرکز پژوهش‌های مجلس گفت و گوها و اظهارنظرهای دیگر مسوولان ایرانی نشان می‌دهد که وضعیت تالاب‌های ایران از حالت هشدار به وضعیت قرمز رسیده است و همان‌گونه که مدیر طرح حفاظت از تالاب‌های ایران به ایلنا گفته است: «‌آماری که ما در بررسی‌هایمان به دست آوردیم، نشان می‌دهد که از میان ۱۰۰۰ تالاب موجود در کشور بر اساس تعریف کنوانسیون بین‌المللی رامسر، بین ۷۰ تا ۷۵ درصد از تالاب‌های کشور ما یا در وضعیت بحرانی هستند و یا در معرض خطر قرار دارند و این مساله به آن معناست که برخی از آنها کارکردهای خودشان را از دست داده‌اند.» با این حال او یک امیدواری در این زمینه دارد: «‌تالاب‌ها اکوسیستم‌هایی هستند که ممکن است؛ در دوره‌هایی عرصه‌ای از آنها خشک شود و دوباره در دوره‌ای دیگر آب به بدنه آن‌ها بازگردد؛ به همین دلیل نمی‌توان به راحتی از واژه خشک شدن یا از بین رفتن برای تالاب استفاده کرد.برای نمونه درباره تالاب هامون شاهدیم، با وجود آنکه چند سال این تالاب خشک بوده، اما اکنون با ورود آب به هامون، کارکردهای آن دوباره احیا شد؛ بنابراین نمی‌توانیم به راحتی اظهار کنیم که یک تالاب به طور کل از بین رفته است. سوابق تاریخی هم نشان می‌دهد که برخی تالاب‌ها در گذشته، خشک شده و دوباره به حالت طبیعی بازگشته‌اند، اما در آن زمان عوامل طبیعی عامل خشکی و پر آبی بوده، اما در دوره ما عمدتاً دلایل این خشکی‌ها عوامل انسانی است.»
منبع: صبح نو

  • عنوان خبر :

    تالاب‌های ایران در حال محو شدن؛ «آب‌ها» آب می‌روند

  • کد خبر :

    1223

  • نوع حادثه :

    طبیعی

  • سختی حادثه :

    پایین


خبر های مشابه تالاب‌های ایران در حال محو شدن؛ «آب‌ها» آب می‌روند

جلسه کارگروه تخصصی انرژی و آب پدافند غیرعامل با قرارگاه پدافند سایبری استان

پایگاه اطلاع رسانی مدیریت ریسک، بحران و پدافند غیرعاملبه گزارش پایداری ملی، اولین جلسه مشترک کارگروه تخصصی انرژی و آب پدافند غیرعامل با قرارگاه پدافند سایبری …

حضور باصلابت مردم در انتخابات پشتوانه محکم امنیت ملی کشور شد

پایگاه اطلاع رسانی مدیریت ریسک، بحران و پدافند غیرعامل، علی لاریجانی رئیس مجلس شورای اسلامی در نشست علنی صبح امروز (سه‌شنبه) پارلمان در نطق پیش …

پدافند انتخاباتي ملت هوشمند ايران

پایگاه اطلاع رسانی مدیریت ریسک، بحران و پدافند غیرعامل، ربيع فلاح جلودار از مشاركت حداكثري مردم  در انتخابات تقدير و تشكر نمود و گفت : آزاد …

پدافند زیست محیطی در سمنان

پایگاه اطلاع رسانی مدیریت ریسک، بحران و پدافند غیرعامل،  ایرج کارخایی در جلسه مشترک کمیته پدافند غیرعامل و محیط زیست استان سمنان به میزبانی این …

آخرین اخبار و مقالات